Sống lâu thành lão làng trong ngành IT

Trong ngành IT mình, con số "10 năm kinh nghiệm" nghe nó oai lắm. Đi đâu mà chìa cái CV có con số này ra là anh em cứ gọi là nhìn bằng ánh mắt ngưỡng mộ, sếp thì gật gù tin tưởng. Nhưng trong số họ, có người dùng 10 năm đó là 10 năm bứt phá, một số khác chỉ là 1 năm kinh nghiệm được lặp đi lặp lại 10 lần.

Tôi từng gặp những ông "Senior" kỳ cựu, nhưng khi đụng chuyện mới thấy... lạ lắm. Công nghệ mới không biết, tư duy hệ thống thì cũ kỹ, chỉ được cái là thuộc lòng mấy đoạn code cổ lai hy của dự án từ đời Tống. Lúc đó tôi mới ngộ ra một thuật ngữ "Senior sống lâu thành lão làng" :)) Có những ông 10 năm vẫn loay hoay với mấy cái syntax, vẫn copy-paste từ Stack Overflow một cách vô tội vạ mà không hiểu bản chất. Giao cho một bài toán mới là bắt đầu loay hoay, vì suốt 10 năm qua họ chỉ nằm trong vùng an toàn, làm đi làm lại mấy cái task quen thuộc. Còn Senior xịn? Họ có thể không nhớ rõ từng cái thư viện mới nhất, nhưng đưa cho họ một hệ thống đang sập, họ biết ngay phải "đánh" vào đâu. Họ không chỉ nhìn vào dòng code, họ nhìn vào bức tranh lớn (Big Picture). Họ biết khi nào nên dùng công nghệ xịn, khi nào nên dùng giải pháp "nông dân" để cứu lấy Business.
Tại sao lại có những Senior "lão làng" như vậy? Có thể họ ngại thay đổi vì cuộc sống quá ổn định, bình yên. Làm một dự án 5-7 năm, thuộc từng ngõ ngách, lương vẫn tăng đều, vị thế trong team vẫn vững. Công nhận những người này cũng có rất nhiều lợi thế như khi debug chẳng hạn. Nhưng ngành IT này nó chạy nhanh hơn cả người yêu cũ trở mặt. Bạn chỉ cần dừng lại 2 năm thôi là đã trở thành "người tối cổ" rồi.

Anh em ạ, con số x năm nó chỉ là cái vỏ. Cái lõi là chúng ta đã học được gì trong x năm đó. Bạn có hiểu sâu về kiến trúc hệ thống không Bạn có khả năng dẫn dắt (mentoring) anh em phía sau không? Bạn có còn giữ được cái sự "tò mò" như hồi mới bắt đầu không? Tôi từng thấy những bạn chỉ có 3-4 năm kinh nghiệm nhưng tư duy sản phẩm và kỹ thuật cực kỳ sắc bén, sẵn sàng "vả" lệch mặt mấy ông Senior 10 năm chỉ biết mỗi một chiêu bài cũ.

Chốt lại là không nên tự hào mình có bao nhiêu năm trong nghề, hãy tự hỏi mình đã "tiến hóa" bao nhiêu lần trong số năm đó. Đừng để đến một ngày, khi nhìn lại, bạn nhận ra mình chỉ là một người thợ gõ già nua đang cố bám lấy những hào quang cũ kỹ. Dân IT mình nói chuyện với nhau bằng giải pháp, bằng hiệu quả, chứ không ai nói chuyện bằng số năm đóng bảo hiểm xã hội, đúng không anh em? Anh em thấy sao? Trong team anh em có ông "Senior lão làng" nào kiểu này không, hay chính anh em cũng đang thấy mình bắt đầu "cũ" đi rồi?